

UMongameli weSAFA, uSolomon Sticks Morewa - usenqatshini.
kubalisa uWILLIE BOKALA





KUVUNJULULWA AMANYE
AMANYUNDULULU
EBHOLENI

UThomas Kwenaite - intatheli eqale yaveza urhwaphllizo lwamvanje ebholeni yeli.
YELI
UKaizer Motaung uthethe ngokungathi amanye amaqela aqhutywa ngemali efumaneka ngokuthengisa iziyobisi.




UMphathiswa wezeMidialo, uSteve Tshwete - umise iKomish!ni yophavido kaPickard.


Nangona unyuka umgangatho wokudlalwa kwebhola eMzantsi-Afrika, umgangatho wokuphathwa kwayo ukwimeko engancumisiyo. Njengoko iKomishini kaPickard iqhubeka nokuphanda izityholo zokungaphathwa kakuhle kwebhola yiSAFA, kuvumbuluka amanye amanyundululu ebholeni yeIi.

	INDLELA esiphethe ngayo iqela lethu ayinachaphaza.

Asiliphathanga ngeMali
esiyifumene ngeziyobisi, utsho uKaizer
Motaung   umlawuli weKaizer Chiefs. mh1awumbi uMnu. Motaung kukho
into ayaziyo engaziwayo ngabathandi bemidlalo kweli nalilizwe ngokubanzi. Phofu ke nokuba ubethetha ukuthini na -ubungqina abunike kwiKomishiiii kaPickard ephanda ngorhwaphilizo lwemali nokungaphathwa kakuhle kwebhola
yiSAFA neNSL - bufanele buphandisiswe ngamapolisa aseMzantsi-Afrika.
Abantu abasebenzisa imali yeziyobisi ukuqhuba amaqela abo bafanele bohlwaywe. Izinto ezivunjululwe kule Komishini zivakala ngathi kukho izigebenga eziphezulu ebholeni yeli. !i ayamkelekanga tu loo nto.
Kucacile ukuba lukho unyawo 1wemfene xa kukho amaqela ahlawulwa ngaphezulu kwananye abe edlale ixesha e1i1inganayo xa abaphathi bezihlawula ngemali ebingafanele ifunyanwe ngabo; xa iintatheli zifumana imali ngondlela-mnyama kwingxowa-mali yebhola; naxa zingaphicothwa iincwadi zemali zemibutho ehlonelwayo.
Xa ebenika ubungqina uMnu. Motaung uthe le Komishini isekwe kuba uMphathiswa wezeMidlalo efuna ukuziphindezela kuMongameli weSAFA, uMnu. Solomon Sticks Morewa. Ngokutsho kukaMotaung, uMphathiswa wezeMidlalo uyaziphindezela ngokungafakwa kwakhe kwiindwalutho











										
KUVUNJULULWA AMANY AMANYUN DU LU LU
EBHOLENI YEL
ezaya zayoxhawula abadlali lcutndlalo weMandela Inauguration Cup owawuphakathi kweBrazil noMzantsiAfrika.
Uthi uMnu. Tshwete wayekufuna ukuba kwezo ndwaluth kangangokuba wathi uza kuziphindezela kuMorewa ngaloo nto. Kukho amagosa eSAFA awancine ngokwakhe ngoxa iKomishini iqhubeka nophando lwayo. Ndinawo amagama amagosa ebewancina.
Kodwa iofisi yoMphathiswa iziphikile ezo zityholo ngelith
zingamampunge.
Isithethi soMphathiswa, uZipphora Mothoa, uthe UMt Tshwete akanakuziphendula izityholo zokuba kukho amaqel ebhola aqhutywa ngemali efunyanwa ngokuthengisa iziyobis lo mbandela ufanele uchotshelwe ngamapolisa. Xa uMnu. Motaung enobungqina ngaloo nto, ufanele obo bungqina abunike amapolisa ulcuze aphande.
Uthi iKomishini yophando ayizange isekwe ngerixa yesis
isizathu ngaphandie kokuzama ukulungisa incllela ephethwe
ngayo ibhola nokuphelisa urhwaphilizo lwemali.
Wonk umntu uyazi ukuba izinto bezingahambi kakuhle
ngoko kuye kwanyanzeleka ukuba isekwe le Komishini ukun
ilungiswe le meko.
Lusekude ukuphela olu phando njengoko esanda
ngokwanda amanyundululu avunjululwayo.
UThomas Kwenaite oyintatheli walile ukuphendu1a imibuzo yegqwetha IeSAFA xa ebenika ubungqina kwiKomishini, kuba esithi elo gqwetha linamalungelo athile kolu phando.
UMnu. Kwenaite unike ujaji Pickard ubungqina bokuba uMnu. PeterWentzel oligqwetha IeSAFA ukwaligqwetha leAwesome Sport International (iASI). Kwakhona uphinde abe nguMlawuli weASI.
I-ASI, inlcampani yonxibelelwano noluntu ebhengeza itnicimbi yeSAFA, yiyo eququzelela iMandela Inauguration Cup; imidlalo yobuhlobo yeBafana Bafana; kunye neAftican Nations Cup edialwe ebutsheni balo nyaka. Nayo le nkamp iyaphandwa yiKomisbini ngezityholo zorhwaphilizo.
Kuthiwa kukho amagosa eSAFA naweNSL aphandwayo
nawo ngezityholo zorhwaphilizo. Kuthiwa amanye ala magos
aphandwayo aphinde abe ngabalawuli beASI.
t3Kwenaite uxelele iBONA ukuba akagqibelanga ngokva
ukuphendula imibuzo kaWentzel, lcoko unike ijaji amapheph
angqina ukuba uWentzel unxuhunene neSAFA neASI.
Le Komishini iphanda nangeSAFA Education Trust Fun
neUnited Bank Festival ekuphikiswarnayo ngayo.
IGosa loPhando leKomishini, uMnu. Jan Adams, uxelele iKomishini ukuba ufumene ubungqina bokuba kukho abantt abafuinana imali kwiSAFA Education Trust Fund kodwa bengenanto yakweriza nebhola njengabadlali okanye abaphat bebhola. Abanye banikwa iibhasari.
Kuvezwe ubungqina bokuba uMorewa noMolifi Olifant, oliSekela lakhe, ngabo abalawula Ie Trust Fund, nokuthi nab bafumaxna imali kuyo. U-Eddie Jayiya oyintatheli naye wafumana imali kule Trust Fund. UMorewa wafumana t i-R3 000, uOliphant wafumana i-R2 050, lo gama ujayiya wafumana i-R1 500.
Kuthiwa iKaizer Chiefs yafumana iixnali eninzi kunainanys amaqela eli ayedia1a kwiUnited Bank Soccer Festival. Le tumente yenzelwa ukuba amaqela aphesheya adlale namaqeis eli.
Kwitumente yango-1993 ekwakudlala kuyo iKaizer Chiefaj
iOrlando Pirates, iManchester United neArsenal, iCbiefs
yafumana ngaphezu kwe-R500 000, yaza iPirates yafumana
R200 000. Ngonyaka olandelayo iChiefs yafumana i-R175
000, iSwallows yafumana i-R87 000 kuphela. Ekuqaleni
iSwailows yayithenjiswe ukuba izofumana i-R200 000. 





Iindaba Zolutsha





Umbhali wale nyanga nguSindi Mbatha one-19 leminyaka ubudala owenza izifundo zeB.Proc eUniversity of NataL lsihloko abhala ngaso sithi:
UKUKHULELWA KOLUTSHA NEZiFO EZiSULELWA NGESONDO.



L
 inyuke ngokungathethekiyo inani lolutsha olukhulelwayo kule mihla. Nkqu namantombazana aselula aneminyaka eli-12 ubudala afunyaniswa ekhulelwe.
Naxa kunjalo, kufunyaniswe ukuba uninzi lolutsha lukhulelwa lungafuni. Oko kukhokela ekubeni babe baninzi abantu abaqhomfayo neentsana ezilahlwayo.
Oku kubonisa ukuba uninzi lolutsha lukhulelwa lungakucebanga, zibe yimfuneko ke ngoko iiklinikhi zocwangciso-ntsapho.
iiklinikhi zocwangciso-ntsapho zibaluleke kakhulu ebomini bolutsha. Zenzelwe ukunceda ututsha ukuba luyiqoncie indlela olukhulelwa ngayo, indlela olunokuzikhusela ngayo ekukhuselweni zilufundise ngeendibano zesondo ezikhuselekileyo.
Ukukhulelwa kolutsha kunokuthintelwa ngokusebenzisa izithinteli kumitha ezifana neepilisi, isitofu neekhondom. lzithintelikumitha kufuneka zisetyenziswe ngokwemiyalelo ebhaliweyo kuzo okanye ngokukhokelwa ngumongikazi okanye ugqirha ojongene nazo.
Ulutsha oluninzi luyazi ngeeklinikhi zokucwangcisa kodwa aluzisebenzisi kuba abantu abaninzi besithi iipilisi nesitofu ziwenza umzimba womntu ubukeke utyebile, ungenawo umtsalane. Ukanti kuthiwa ikhondom yona ayimnandanga.
Zonke ezi nkolelo aziyonyani. Zisasazwa ngabantu abangakuthandiyo ukusetyenziswa kwezithinteli-kumitha. lzithinteli-kumitha zinokunceda ekuthinteleni uiutsha oluba neendibano zesondo lungakhulelwa Iungacebanga.
Omnye umba obaluiekileyo nochaphazela ulutsha oluninzi zizifo ezisulelwa ngesonto (STDs). Uninzi lolutsha aluzithatheli ngqalelo ezi zifo luthi, soze ndizifumane mna.
Kodwa inyaniso yeyokuba nabani na unokusulelwa sisifo esisulelwa ngesondo kuba usifumana kwiqabane lakho xa ninendibano yesondo.
Uninzi lwezi zifo lunokunyangwa kodwa zinokuba yingozi xa zinganyangwa.
Kukho izifo ezifana neGcushuwa neAIDS. Umahiuko phakathi kwezi zifo zisuieiwa ngesondo kukuba iGcushuwa iyanyangeka kanti iAids ayinyangeki. Elona xesha iGcushuwa ebulala ngalo kuxa ifikelele kwinqanaba eliphezulu Iokunganyangeki sele isonakalisa iiseli zomzimba.
Lungakuphepha njani
BONA XHOSA - November 1996 53
ukukhulelwa ulutsha nezifo ezisulelwa ngesondo? Yintoni eyenziwa Iuluntu ngale ngxaki? Yintoni esizimisele ukuyenza thina, sizukulwana sanamhlanje?
Le mibuzo ingabukeka inzima kodwa impendulo ilula. lzifo ezisulelwa ngesondo, ezinyangekayo nezinganyangekiyo, zingathintelwa. Ukukhulelwa kolutsha kunokuthintelwa nakukusebenzisa izithinteli-kumitha, iikhondom okanye ngokungabi nandibano yasondo kwaphela.
Ukuze isizukulwana esitsha sibe nekamva eliqaqambileyo kufuneka siphile ngokusempilweni sinqande ukuphuphuma kwabantu kuba kuya kwenza sibe nezifo, kwande ulwaphulo-mthetho, ukunqongophala kwemisebenzi, ize itenxe imeko yezoqoqosho elizweni lethu. 
























UMhleli Wezabasetyhini, uPrimrose wi11iams,
ukubhalela amanqaku ezabasetyhini rhoqo
ngenyanga.


Bhotani Bafundi!
Nangona ushicilelo lwale nyanga lunezinto ezininzi, ufanele usifunde isihlomelo Sokhuseleko Ezindleleni esimaphepha angama-32 nesiqala kwiphepha le-1 15. Ndiyathemba siya kuba luncedo ekunciphiseni inani elixhomileyo leengozi zendlela.
Njengoko iKrismesi seyisemnyango, uninzi lwethu Iufikelwa ziinkumbulo ezibuhlungu zokuphulukana nezalamane zabo kwingozi zendlela. Esi sihlomelo asifundisi abaqhubi kuphela ngokhuseleko ezindleleni, sifundisa nabantu abahamba ngeenyawo ezindleleni, kuba baninzi abantu abahamba ngeenyawo abafayo nabenzakala ezindleni zethu.
Ukuze ifike uyilungele iKrismesi, sigqibe ekubeni sikuphathele izidlo nonokukubhakela iKrismesi, ukuze uqalise kwangoku ukuceba nokufuna iindawo ezinamaxabiso aphantsi ngaphambi kokuba anyuke ngeKrismesi.
Ukuze wonge, uphephe nengxinano ngexesha leKrismesi thenga kusakhanya ukuze ukhumbule ozilibalayo nongalifumanga ixesha lokuzithenga. Kubhetele siqalise kwangoku ukuthenga. Xa ungumama oselu1a okanye ibhinqa eliselu1a eliphangelayo, Iungakuphosi ukhuphiswano lweClere Girl-Of-The-Year! Olu khuphiswano lunamabhaso angayiwayo - kaiiti xa ugqwesile ufumana ithuba lokuba ubuso bakho buvele kwiintengiso zeemveliso zobuhle zakwaClere.
Emva kokuba sibhale inqaku Ngokuvuza Kwelungu Langasese Kumabhinqa, sifumene iincwadi ezininzi ezivela kubafundi bethu besicela ukuba sibathumelele iyeza elinokubanceda kuba abelcho oogqirha bezifo zabasetyhini kwiindawo abahlala kuzo.
Ndifuna ukuyigxininisa into yokuba nogqirha nje oqhelekileyo unokukunceda, kwaye iyeza alilunganga ekunyangeni le ngxaki.

P.s.
Abafundi ebebeye kwiBona Beauty Workshop
ebiseThekwini mabancede baqhamshelane noPrimrose
Williams.
Nibe nexesha eliinnandi.
46 BONA XHOSA - NOVEMBER 1996

